Gids voor de Pacaya-vulkaan: zonsondergangswandeling, nachtwandeling en lavapizza

Staan op een veld met scherpe zwarte basaltstenen terwijl de hemel verkleurt naar een gekneusd paars is iets wat je niet snel vergeet. Als je de beklimming op het juiste moment plant, biedt een zonsondergangswandeling naar de Pacaya-vulkaan je de kans om de verzengende middaghitte te ontwijken en te zien hoe de schaduwen van Agua en Fuego zich dertig kilometer uitstrekken over zuidelijk Guatemala. De lucht wordt dun en scherp als de zon onder de wolklijn zakt, en de warmte die door je schoenzolen omhoog straalt, herinnert je eraan dat de grond onder je voeten zeer zeker levend is.

De meeste reizigers boeken de standaard ochtendbus vanuit Antigua. Ze zweten twee uur lang door stoffige haarspeldbochten, roosteren een kant-en-klare marshmallow boven een scheur in de rots en worden teruggereden naar de stad op tijd voor de lunch. Het werkt zeker. Een vertrek in de namiddag verandert de hele karakter van de berg. Je ruilt de felle middagzon in voor gloeiende vulkanische plateaus, eet vers gebakken korsten die smelten boven geothermische stoomopeningen en daalt af door vulkanisch zand in het pikdonker, waarbij alleen je hoofdlamp de stofwolken doorsnijdt.

Waarom de Pacaya-zonsondergangswandeling beter is dan de ochtenddrukte

De middagzon op Pacaya kan meedogenloos zijn. Het onderste derde deel van het pad slingert door beschaduwde landbouwgronden, maar zodra je de boomgrens passeert, loop je volledig blootgesteld op donkere vulkanische aarde die de hitte absorbeert als een gietijzeren pan. Wandelen in de vroege namiddag betekent dat het zwaarste stuk bergop plaatsvindt terwijl de zon achter de bergkam zakt. Tegen de tijd dat je het plateau van de lavastromen uit 2021 bereikt, daalt de temperatuur snel, waardoor vermoeidheid door zweet plaatsmaakt voor frisse berglucht.

Antiguaanse touroperators laden hun middagbussen meestal rond 13:30 of 14:00 uur. De rit naar San Vicente Pacaya slingert door kleine landbouwdorpen en klimt ongeveer dertig kilometer ten zuiden van de stad voordat je bij de parkingang aankomt. Bij het beoordelen van de moeilijkheidsgraad van de Pacaya-vulkaanwandeling verzacht het zonsondergangsschema de klap van de 365 meter stijging simpelweg omdat je niet vecht tegen uitputting door de hitte.

Fotografen scoren hier duidelijk een punt. Ochtendwandelingen moeten vaak vechten tegen dikke nevel in de vallei of harde schaduwen, terwijl het gouden uur op 2.400 meter hoogte de omringende caldera verandert in een onwerkelijk landschap van oker, koper en koolzwart. Op heldere avonden kun je recht naar het westen kijken, richting de Fuego-vulkaan, en zien hoe de top donkergrijze aswolken uitspuwt tegen een oranje-roze horizon.

Dan is er nog het aanzienlijke verschil in drukte op het pad. Pacaya trekt elke week honderden dagjesmensen. Om 16:30 uur zijn bijna alle grote tourgroepen alweer ingestapt om terug te keren naar Antigua, waardoor het bovenste plateau verrassend verlaten achterblijft. Je kunt op een plak gestolde lava zitten, luisteren naar de wind die door gedroogde sintels fluit en zelfs het gesis van de aarde horen.

De realiteit van lavapizza: eten op David Garcia’s thermale openingen

Bijna iedereen heeft de virale filmpjes gezien van een man in een schort die een metalen pizzapan in een open scheur van gloeiend rode magma schuift. Die man is David Garcia, een boekhouder die zich ontpopte als vulkanische chef en in 2019 Pizza Pacaya oprichtte. Het klinkt als een pure toeristische gimmick totdat je op een bevroren richel staat, de geur van geroosterd deeg en gesmolten kaas ruikt die meedrijft op een pluim zwavelhoudende stoom.

Een veelvoorkomend misverstand draait om de lava zelf. Reizigers verwachten vaak dat ze het deeg direct in een stromende oranje rivier kunnen duwen. Pacaya is zeer actief, maar oppervlakkige lavastromen veranderen constant. Na de grote uitbarstingen begin 2021 veranderde het gedrag van de berg. Tegenwoordig zijn er zelden toegankelijke rivieren van vloeibaar gesteente op het toeristische pad. In plaats daarvan gebruikt chef David thermale openingen – plekken waar ondergrondse hitte, opgesloten in recente basaltstromen, temperaturen bereikt van meer dan 400 graden Celsius.

De werkwijze is verrassend eenvoudig. David klimt omhoog met voorgekneed deeg, containers verse saus, gedroogde vleeswaren en dikke kazen verpakt in thermische bakken. Hij vormt het deeg direct op aangepaste aluminium bakplaten, belegt het royaal en schuift het in een spleet in de rots. De omgevingswarmte bakt een pizza in ongeveer drie tot vier minuten, met een korst die knapperig en perfect verbrand is – net zo goed als elke houtoven in Napels.

Een verse pizza tijdens een lavapizzatocht op de Pacaya vereist wat voorbereiding. David zit niet elke dag op de berg te wachten op toevallige wandelaars. De meeste reizigers regelen de pizza via hun touroperator vooraf, of sturen David een bericht via sociale media een paar dagen van tevoren. Een grote pizza kost ongeveer Q350 tot Q400, wat neerkomt op zo’n €45 of €50. Als je die deelt met drie of vier wandelaars, is het zonder twijfel de meest memorabele maaltijd die je in Midden-Amerika zult hebben.

Als je de pizza overslaat, zul je niet verhongeren. Bijna elke lokale gids draagt een zak roze-witte marshmallows bij zich, samen met dunne houten prikkers gesneden uit lokale struiken. Knielend naast een gloeiende opening steek je je marshmallow in de scheur en haal je hem er binnen twintig seconden blarend en stroperig weer uit. Het is een zoete, eenvoudige traditie die al tientallen jaren op deze vulkaan plaatsvindt.

Afdalen in het donker: de nachtwandeling op de Pacaya-vulkaan

De overgang van schemering naar volledige nacht gaat in de buurt van de evenaar verbluffend snel. Een minuut staar je nog naar een roze horizon, en twintig minuten later sta je in totale duisternis op 2.300 meter hoogte. Dit markeert het begin van de nachtwandeling op de Pacaya-vulkaan, en het vereist een heel andere mindset dan de klim omhoog.

De grond onder je voeten bestaat uit gebroken basalt, losse leisteen en diepe velden zwart vulkanisch zand, lokaal bekend als arena negra. Overdag is lopen hierop eenvoudig omdat je losse richels kunt zien. In het donker verdwijnt je diepteperceptie volledig. Elke stap vereist wat vertrouwen en een stevige paar wandelschoenen met agressieve rubberen profielen.

Gidsenteams leiden wandelaars in een rij naar beneden, waarbij elke lichtstraal de stofwolken verlicht die door de persoon voor je wordt opgewerveld. Afdalen door het losse puin voelt een beetje als langzaam skiën. Met elke stap zak je tot halverwege je enkel in het zachte, verpulverde gesteente, glijd je een voet of twee naar voren voordat je tot stilstand komt. Het voelt in het begin vreemd, maar zodra je je gewicht iets naar achteren leunt en het ritme vindt, halveert het de afdaaltijd.

Houd halverwege even halt en doe je lamp dertig seconden uit. In de vallei daaronder fonkelt het uitgestrekte raster van Guatemala-Stad door de bergpas, een enorme oceaan van gele lichten omringd door donkere vulkanische silhouetten. Boven je hoofd, ver van de lichtvervuiling van de hoofdstad, prikken de sterren door de dunne atmosfeer met verbluffende helderheid. Als je goed luistert, hoor je misschien het diepe, donderende gerommel van Fuego die druk afvoert over de vallei.

Paarden, kinderen en overnachtingen op de vulkaan

Zodra je uit de bus stapt bij het informatiepunt in San Francisco de Sales, kom je paardenhandelaren tegen. Lokale mannen en jongens leiden gezadelde paarden achter de tourgroepen aan, geduldig wachtend tot vermoeide reizigers zich gewonnen geven voor de klim. Ze noemen ze “vulkaantaxi’s”, en ze nemen hun werk serieus.

Het systeem met beschikbare paarden voor de Pacaya-wandeling is een echte redding voor mensen met oude knieblessures of reizigers die onverwacht uitgeput raken door de hoogte. Je hoeft je niet onderaan te binden. De handelaren lopen de eerste veertig minuten van de steile haarspeldbochten met je mee, en vragen elke keer dat je even moet bijkomen of je een rit wilt. Onderhandelen over een rit omhoog kost meestal tussen Q200 en Q250 (zo’n €26 tot €32), waarbij de handelaar de teugels de hele weg vasthoudt.

De paarden stoppen waar de lavavelden beginnen. Het harde, broze gesteente snijdt in hoeven, dus de laatste etappe naar de hete openingen moet te voet worden afgelegd, ongeacht hoe je de richel hebt bereikt.

Als je een wandeling met kinderen op de Pacaya plant, maken de paarden van een anders tranentrekkende tocht een onvergetelijk avontuur. Kinderen van zeven jaar en ouder die regelmatig buiten zijn, kunnen de wandeling meestal te voet volbrengen, mits je regelmatig pauzes neemt. Voor jongere kinderen maakt een paard voor het stuk omhoog de trip helemaal praktisch en houdt het het hele gezin in beweging zonder driftbuien.

Een handvol avontuurlijke wandelaars slaat de terugreis met de minibus over en kiest voor een overnachting op de Pacaya. Lokale organisatoren leveren stevige tenten en slaapzakken die bestand zijn tegen bergwinden. Kamperen vindt net onder de kraterrichel plaats in beschutte plekken. Slapen op een actieve vulkaanhelling terwijl je de subtiele trillingen onder je slaapmatje voelt, is opwindend, hoewel de wind over de blootgestelde caldera met genoeg kracht kan waaien om licht slapenden wakker te houden tot het ochtendgloren.

Praktische voorbereiding: timing, uitrusting en logistiek

Pakken voor een middagtocht vereist meer nadenken dan een casual dagwandeling. Je vertrekt in korte mouwen onder een warme zon in Antigua, maar tegen de tijd dat je aan het eten bent bij de openingen, is de temperatuur gedaald naar de vijftigers of lager. Kleding in aanpasbare lagen is geen optie, maar een must.

Lees onze gedetailleerde gids over wat je moet dragen tijdens de Pacaya-wandeling voordat je je kleding inpakt. Het belangrijkste is dat je kleding meeneemt die je makkelijk kunt uittrekken en opbergen als je lichaamstemperatuur stijgt tijdens de klim, en weer aantrekt zodra je stilstaat op de winderige richel.

• Hoofdlamp met verse batterijen: Essentieel voor de afdaling door het puin, zodat je beide handen vrij hebt om je balans te bewaren.
• Stevige wandelschoenen of laarzen: Basaltsteen versnippert dunne sneakers, en los vulkanisch zand vult lage schoenen gemakkelijk.
• Windjack of licht fleecevest: De winden die over het plateau waaien na zonsondergang dragen een scherpe, koude beet met zich mee.
• Klein geld in Quetzales: Nodig voor entreegelden (Q100 per buitenlander, contant), wandelstokken (Q5), snacks en paardrijden.
• Twee liter water: De vulkanische lucht is droog, en de constante klim dehydrateert je sneller dan je beseft.

Het logistieke verloop van de trip is eenvoudig. Weten wat er op elk moment gebeurt, neemt de spanning weg als je na de middag een actieve vulkaan beklimt.

• 13:30: Ophalen bij je hostel of hotel in Antigua voor de anderhalf uur durende busrit.
• 15:00: Aankomst bij het bezoekerscentrum in San Vicente Pacaya, betalen van entreegelden en ontmoeting met je lokale gids.
• 16:45: Bereiken van het hoofdlavaplateau, inspecteren van oude korsten en bezoeken van de geothermische openingen.
• 17:30: Pizza eten, gebakken op de hete rotsen, terwijl de zonsondergang de caldera in vuur en vlam zet.
• 18:15: Hoofdlampen aandoen en beginnen aan de snelle afdaling via de zwarte zand haarspeldbochten.
• 19:30: Terug aan boord van het vervoer bij de basis van het pad.
• 21:00: Terugkeer in het centrum van Antigua, net op tijd voor een koud biertje.

Veelgestelde vragen over de Pacaya-zonsondergangswandeling

De kern

Als je maar tijd hebt om één vulkaan te beklimmen tijdens je verblijf in de buurt van Antigua, biedt Pacaya de grootste zintuiglijke beloning met de minste inspanning. Terwijl Acatenango twee uitputtende dagen van klimmen vereist, geeft een middagtocht naar Pacaya je rokende openingen, adembenemende uitzichten op naburige toppen en warm eten dat door de aarde zelf wordt gekookt – allemaal voor het slapengaan. Boek de late bus, stop een hoofdlamp in je dagrugzak en zorg dat je een punt pizza pakt op de richel.

Lees meer over pacaya volcano hike.